Rijontzegging: wat betekent dat voor uw lopende autoverzekering?

Een rijontzegging — ook wel ontzegging van de rijbevoegdheid genoemd — betekent dat u voor een bepaalde periode niet mag rijden, opgelegd door de rechter of het Openbaar Ministerie, bijvoorbeeld na een verkeersovertreding of een alcohol- of drugsdelict. Wat voor veel mensen in die situatie onduidelijk is, is wat dit betekent voor de auto en de polis die op hun naam staan: blijft de verzekering gewoon doorlopen, moet u dit melden, en welke gevolgen heeft een rijontzegging als u later een nieuwe polis nodig heeft? In dit artikel zetten we dat op een rij.

Uw huidige polis blijft in beginsel gewoon lopen

Een rijontzegging raakt uw rijbevoegdheid als bestuurder, niet automatisch de verzekeringsovereenkomst die op uw auto rust. Blijft u bij dezelfde verzekeraar, dan kunt u de bestaande autoverzekering in de regel gewoon aanhouden (bronnen: Overstappen.nl, "Rijontzegging: de gevolgen voor je autoverzekering"; Goedkopeautoverzekering.nl, "Autoverzekering na rijontzegging geweigerd? Toch verzekeren"). De auto zelf blijft immers bestaan en kan, mits een ander de rijbevoegdheid heeft, gewoon door iemand anders worden bestuurd — de polis dekt het voertuig en de daarop aangemelde bestuurders, niet uitsluitend uzelf.

Of u dit actief aan uw huidige verzekeraar moet melden, hangt af van de polisvoorwaarden van uw eigen verzekeraar en van wat er precies op het aanvraagformulier of in de polisvoorwaarden over risicowijzigingen staat. Sommige bronnen stellen dat een lopende polis niet standaard om een melding vraagt (bron: Overstappen.nl); dit kan echter per verzekeraar en per polis verschillen. Twijfelt u, controleer dan uw polisvoorwaarden of neem contact op met uw verzekeraar, in plaats van af te gaan op een algemene aanname.

Wie mag er tijdens de rijontzegging in uw auto rijden?

Tijdens de periode van uw rijontzegging mag u zelf niet rijden, ook niet met uw eigen, verzekerde auto. Wilt u dat een partner, gezinslid of collega de auto in die periode gebruikt, ga dan na of die persoon als bestuurder op uw polis staat vermeld of daaronder valt. Rijdt er tijdens uw rijontzegging toch iemand met de auto die niet op de polis is aangemeld als toegestane bestuurder, dan kan dat gevolgen hebben voor de dekking bij een eventuele schade — controleer dit dus vooraf in plaats van er zonder te checken van uit te gaan dat dit vanzelf goed komt.

Invordering: iets anders dan een rijontzegging door de rechter

Veel mensen die met hun rijbevoegdheid te maken krijgen, verwarren twee verschillende maatregelen. Invordering is een bevoegdheid van de politie: bij een ernstige overtreding, bijvoorbeeld fors te hard rijden of rijden onder invloed, kan een agent uw rijbewijs direct ter plekke innemen. Dat is een tijdelijke, bestuurlijke maatregel — de officier van justitie beslist vervolgens binnen tien dagen na de invordering of u uw rijbewijs terugkrijgt of dat de inhouding wordt voortgezet (bronnen: Rijksoverheid.nl, "Wanneer wordt mijn rijbewijs ingevorderd?"; Openbaar Ministerie, "Inhouding rijbewijs"). Een rijontzegging is daarentegen een straf die de rechter oplegt, met een duur van maanden tot jaren. Invordering gaat dus vaak aan een latere rijontzegging vooraf, maar het is niet hetzelfde: bij invordering ligt de beslissing eerst bij de officier van justitie, bij een rijontzegging bij de rechter. Voor uw verzekering maakt dit in de praktijk weinig verschil: in beide gevallen mag u zelf niet rijden, en gelden dezelfde overwegingen over wie er wél met uw auto mag rijden en wat u bij een latere polisaanvraag moet melden.

CBR-maatregelen naast een rijontzegging

Los van wat de rechter oplegt, kan het CBR (Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen) u een educatieve maatregel opleggen, gericht op gedragsverandering in het verkeer in plaats van bestraffing. De bekendste zijn de Educatieve Maatregel Gedrag en Verkeer (EMG), na algemeen gevaarlijk rijgedrag, en de Educatieve Maatregel Alcohol en verkeer (EMA), na rijden met een te hoog alcoholpromillage. Beide procedures staan juridisch los van een eventuele rijontzegging door de rechter: de een is bestuursrecht en gericht op verkeersveiligheid, de ander is strafrecht en gericht op vergelding en het voorkomen van herhaling — en beide kunnen dus tegelijk van toepassing zijn op dezelfde gebeurtenis (bronnen: Rijgeschikt Nederland, "Verschil CBR en rechter: rijbewijs, maatregelen & straffen"; TRIP Advocaten & Notarissen, "Educatieve Maatregel Gedrag en Verkeer (EMG)"). Heeft u naast een rijontzegging ook een CBR-maatregel opgelegd gekregen, dan verandert dat niets aan wat er in dit artikel over uw autoverzekering staat, maar u heeft dan wél met twee aparte trajecten te maken: de rechtszaak en het traject bij het CBR.

Het alcoholslot: een maatregel die niet meer bestaat

Tussen 2011 en 2015 kon aan bestuurders met een te hoog alcoholpromillage een alcoholslotprogramma worden opgelegd: een verplicht blaasapparaat in de auto dat startte pas toestond na een negatieve ademtest, voor een periode van minimaal twee jaar. De Hoge Raad en de Raad van State oordeelden in maart 2015 dat deze maatregel, naast een rijontzegging of boete, neerkwam op een ontoelaatbare dubbele bestraffing en onvoldoende rekening hield met persoonlijke omstandigheden, waarna het programma werd afgeschaft (bronnen: Wikipedia, "Alcoholslot"; NJB, "Alcoholslot ter ziele"). Komt u deze term nog tegen in oudere informatie over rijden onder invloed, weet dan dat dit sinds 2015 niet meer wordt opgelegd; in plaats daarvan spelen tegenwoordig de rijontzegging door de rechter en de EMA van het CBR de hoofdrol.

Wat een rijontzegging betekent bij een nieuwe polis

De gevolgen worden concreter zodra u een nieuwe autoverzekering wilt afsluiten, bijvoorbeeld omdat u van verzekeraar wilt wisselen of een andere auto aanschaft. De meeste aanvraagformulieren voor een autoverzekering vragen expliciet of u de afgelopen acht jaar een rijontzegging heeft gehad (bron: Overstappen.nl, "Rijontzegging: de gevolgen voor je autoverzekering"). Dit is een vraag die onder de mededelingsplicht valt: u moet die naar waarheid beantwoorden. Een positief antwoord kan ertoe leiden dat een reguliere verzekeraar de aanvraag afwijst, een hogere premie voorstelt, of aanvullende voorwaarden stelt, omdat een rijontzegging door verzekeraars als een indicatie van verhoogd risico wordt gezien (bronnen: Autoverzekeraar.nl, "Autoverzekering en invordering rijbewijs"; Geld.nl, "Autoverzekering na rijontzegging — hoe verzeker je jezelf weer?").

Er bestaan gespecialiseerde aanbieders die zich specifiek richten op bestuurders met een rijontzegging of een vergelijkbaar verleden in hun schadeverleden, vaak tegen een hogere premie dan een reguliere polis (bron: Acceptatieverzekerd.nl, "Auto verzekeren na rijontzegging c.q. ontzegging van de rijbevoegdheid"). Wordt u bij een reguliere aanbieder geweigerd, dan is dat dus niet per definitie het einde van uw mogelijkheden om verzekerd te blijven, maar wel een andere markt om in te zoeken.

Twee verschillende termijnen: verwar ze niet

Bij rijontzegging spelen twee verschillende tijdlijnen die vaak door elkaar worden gehaald. Ten eerste blijft een rijontzegging in de regel tot acht jaar relevant voor de vraag die verzekeraars op een aanvraagformulier stellen. Ten tweede vervalt een registratie van de rijontzegging in het Centraal Informatie Systeem (CIS) — het systeem waarin verzekeraars onderling risico-informatie uitwisselen — na vijf jaar, gerekend vanaf de laatste dag waarop de rijontzegging gold (bron: Overstappen.nl, "Rijontzegging: de gevolgen voor je autoverzekering"). Dat zijn twee verschillende mechanismen: de CIS-registratie kan dus al zijn verlopen terwijl de vraag op een aanvraagformulier nog altijd om een periode van acht jaar vraagt, die u dan naar waarheid beantwoordt op basis van uw eigen geheugen en eventuele documentatie, niet op basis van wat nog in het CIS staat.

Wat het CIS wel en niet doet

Het CIS is een systeem waarin verzekeraars gegevens over onder meer schadeverleden, fraudezaken en bepaalde strafrechtelijke feiten met elkaar delen, met als doel risico's beter te kunnen inschatten bij acceptatie. Een registratie in het CIS betekent niet automatisch dat u nergens meer verzekerd kunt worden; het betekent dat een nieuwe verzekeraar bij de acceptatie over meer informatie beschikt dan u zelf aandraagt. Vermeld een rijontzegging dus altijd naar waarheid als daarnaar wordt gevraagd: verzwijgen terwijl de informatie via het CIS alsnog boven water komt, is een aanzienlijk groter risico voor uw verzekeringspositie dan het eerlijk melden ervan.

Rijontzegging versus het schorsen van uw kenteken

Een rijontzegging is iets anders dan het schorsen van uw kenteken. Bij een rijontzegging mag ú niet rijden, maar de auto zelf blijft gewoon op kenteken staan, met de daarbij horende wettelijke verzekeringsplicht. Schorst u daarentegen het kenteken van een auto die u tijdelijk niet gebruikt, dan vervallen de wegenbelasting, de APK-plicht en de verzekeringsplicht voor die auto, maar u kunt de auto dan ook niet meer legaal op de weg gebruiken door wie dan ook. Gebruikt u de auto tijdens uw rijontzegging niet en overweegt u het kenteken tijdelijk te schorsen, houd er dan rekening mee dat brand-, diefstal- en waterschaderisico's tijdens schorsing niet vanzelf verdwijnen.

Praktische stappen bij een rijontzegging

• Controleer uw polisvoorwaarden of neem contact op met uw huidige verzekeraar om na te gaan of, en hoe, een rijontzegging invloed heeft op uw lopende polis.
• Zorg dat alleen bestuurders die daadwerkelijk op uw polis zijn toegestaan, tijdens uw rijontzegging met de auto rijden.
• Beantwoord de vraag naar een eerdere rijontzegging bij een nieuwe polisaanvraag altijd naar waarheid.
• Oriënteer u, als een reguliere verzekeraar uw aanvraag afwijst, op gespecialiseerde aanbieders voor bestuurders met een bijzonder acceptatieprofiel.
• Houd de twee termijnen uit elkaar: acht jaar voor de vraag op een aanvraagformulier, vijf jaar voor de CIS-registratie zelf.

Kort samengevat

Een rijontzegging raakt in eerste instantie uw rijbevoegdheid, niet automatisch uw lopende autoverzekering: bij uw huidige verzekeraar kunt u de polis doorgaans gewoon aanhouden, mits u zich aan de polisvoorwaarden houdt over wie er mag rijden. Bij het afsluiten van een nieuwe polis wordt een rijontzegging uit de afgelopen acht jaar doorgaans expliciet uitgevraagd en kan die tot een hogere premie of een afwijzing leiden, waarna gespecialiseerde aanbieders een alternatief kunnen zijn. Beantwoord deze vraag altijd naar waarheid: de informatie kan via het CIS alsnog bij een verzekeraar terechtkomen, ook als u die zelf niet vermeldt.

Heeft u een vraag over dit onderwerp? U kunt ons bereiken via [email protected]. Wij leggen de mogelijkheden helder uit; het opvragen van een premie en het afsluiten zelf gebeuren bij de aanbieder.

Dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk verzekerings- of juridisch advies.

• Bronnen: Overstappen.nl, "Rijontzegging: de gevolgen voor je autoverzekering"; Goedkopeautoverzekering.nl, "Autoverzekering na rijontzegging geweigerd? Toch verzekeren"; Autoverzekeraar.nl, "Autoverzekering en invordering rijbewijs" en "Vereende autoverzekering na rijontzegging of cis registratie"; Geld.nl, "Autoverzekering na rijontzegging — hoe verzeker je jezelf weer?"; Acceptatieverzekerd.nl, "Auto verzekeren na rijontzegging c.q. ontzegging van de rijbevoegdheid"; Rijksoverheid.nl, "Wanneer wordt mijn rijbewijs ingevorderd?"; Openbaar Ministerie, "Inhouding rijbewijs"; Rijgeschikt Nederland, "Verschil CBR en rechter: rijbewijs, maatregelen & straffen"; TRIP Advocaten & Notarissen, "Educatieve Maatregel Gedrag en Verkeer (EMG)"; Wikipedia, "Alcoholslot"; NJB, "Alcoholslot ter ziele".