Uw bestelbuschauffeur krijgt een rijontzegging: wat betekent dit voor uw bedrijf?

Een rijontzegging raakt in de eerste plaats de bestuurder zelf. Hij of zij mag voor een bepaalde periode niet rijden. Gaat het om de vaste chauffeur van uw bestelbus, of om uzelf als zzp'er, dan raakt dit al snel ook de bedrijfsvoering. Mag de bus dan nog wel de weg op? Wat gebeurt er met uw zakelijke verzekering? En welke verantwoordelijkheid heeft u als werkgever als u weet dat iemand niet meer mag rijden? De algemene gevolgen voor een lopende polis staan in een breder artikel. Hier gaat het om een zakelijk ingezette bestelbus en de continuïteit van uw bedrijf.

Rijden tijdens een rijontzegging is een apart strafbaar feit

Een rijontzegging is niet vrijblijvend. Rijdt iemand toch met een motorrijtuig terwijl de rijbevoegdheid is ontzegd, dan is dat op grond van artikel 9 van de Wegenverkeerswet 1994 zelf een misdrijf. Dat staat los van de overtreding die tot de rijontzegging leidde. Daarop staat een gevangenisstraf van maximaal drie maanden en/of een geldboete. Volgens de gangbare oriëntatiepunten van de rechtbanken wordt doorgaans een onvoorwaardelijke gevangenisstraf van veertien dagen opgelegd (bronnen: Advocaat-Verkeersstrafrecht.nl, "Rijden na ongeldig verklaard rijbewijs of tijdens rijontzegging (art. 9 WVW)"; Advocaat-Rijbewijsingevorderd.nl, "Artikel 9 Wegenverkeerswet"). Dit is niet alleen een probleem voor de bestuurder. Weet u als werkgever van de rijontzegging en laat u die persoon toch met de bedrijfsbus rijden? Dan begeeft u zich op glad ijs, ook buiten het strafrecht om.

Uw verantwoordelijkheid als werkgever

Een werkgever heeft een wettelijke zorgplicht voor de veiligheid van de werkomgeving van een medewerker. Dat geldt ook als die werkomgeving een bestelbus op de openbare weg is. Laat u een medewerker willens en wetens rijden zonder geldig rijbewijs, dan kan dat in een schadegeval tegen u worden gebruikt. In een gepubliceerde uitspraak van het Hof Arnhem-Leeuwarden gold het rijden zonder geldig rijbewijs en zonder toestemming als bewuste roekeloosheid. Dat had gevolgen voor de aansprakelijkheidsverdeling (bron: Van Zijl Advocaten, "Aansprakelijkheid werkgever voor schade van werknemer bij deelname aan verkeer"). Goed werkgeverschap betekent ook dat een medewerker die als bestuurder aan het verkeer deelneemt behoorlijk is verzekerd. Laat u dit na, dan draagt u in beginsel zelf de schade die daardoor niet gedekt blijkt (bron: CMS, "Een goed werkgever zorgt voor een behoorlijke verzekering").

Concreet betekent dit: zodra u weet dat een medewerker een rijontzegging heeft, zet die persoon dan niet meer achter het stuur van een bedrijfsvoertuig. Dat geldt tot de periode voorbij is. Ook niet voor deze ene rit, of omdat de planning krap zit. De juridische en financiële risico's van een uitzondering wegen zwaarder dan de tijdelijke planningsdruk.

Wat gebeurt er met uw zakelijke verzekering?

De rijontzegging zelf raakt, net als bij een particuliere polis, niet automatisch de verzekeringsovereenkomst op de bus. Die blijft in beginsel gewoon lopen, ook als de vaste bestuurder tijdelijk niet mag rijden. Wat wél verandert, is wie er met de bus mag rijden. Zet u in die periode een andere medewerker in? Controleer dan of die persoon als bestuurder op uw polis staat vermeld of onder de polisvoorwaarden valt. Rijdt er iemand die niet op de polis staat, dan kan dat gevolgen hebben voor de dekking bij schade.

Rijdt de medewerker toch, ondanks de ontzegging, en veroorzaakt hij daarbij schade? Dan is dat een van de bekendste gronden waarop een WA-verzekeraar een uitgekeerde schade achteraf kan verhalen op de bestuurder, en soms op de onderneming. Dit heet regres. Het werkt via een apart mechanisme dan de rijontzegging zelf en staat uitgelegd in een eigen artikel over regres bij uw bestelbusverzekering.

CBR-maatregel of rechterlijke rijontzegging: niet hetzelfde

Een rijontzegging door de rechter of het Openbaar Ministerie staat los van een educatieve maatregel van het CBR (Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen). Voorbeelden zijn de Educatieve Maatregel Gedrag en Verkeer (EMG) en de Educatieve Maatregel Alcohol (EMA). Het CBR handelt vanuit het bestuursrecht en richt zich op verkeersveiligheid via gedragsverandering. Een rijontzegging is een strafrechtelijke maatregel. Beide kunnen naast elkaar voorkomen na dezelfde gebeurtenis (bronnen: Rijksoverheid.nl, "Wanneer moet ik een cursus over gedrag en verkeer (EMG) volgen?"; TRIP Advocaten & Notarissen, "Educatieve Maatregel Gedrag en Verkeer (EMG)"). Voor uw bedrijfsvoering is het onderscheid praktisch relevant. Bij een educatieve maatregel zonder rijontzegging mag de medewerker doorgaans blijven rijden terwijl de cursus loopt. Bij een rijontzegging niet. Ga bij twijfel na welke van de twee, of beide, van toepassing zijn.

Invordering: de fase vóór een daadwerkelijke rijontzegging

Voordat een rechter een rijontzegging oplegt, gaat er vaak een ander moment aan vooraf: invordering van het rijbewijs door de politie. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij een forse snelheidsovertreding of rijden onder invloed. Het is een tijdelijke, bestuurlijke maatregel. De officier van justitie beslist binnen tien dagen of het rijbewijs wordt teruggegeven of dat de inhouding wordt voortgezet. Voor uw bedrijfsvoering maakt dit in de praktijk weinig verschil. Ook tijdens invordering mag de medewerker niet rijden. Dezelfde overwegingen over vervanging en verzekering gelden als bij een rijontzegging. Krijgt de medewerker na tien dagen het rijbewijs terug, dan kan hij weer aan het werk. Wordt de inhouding voortgezet of volgt alsnog een rijontzegging, dan loopt de situatie uit dit artikel door.

Bedrijfscontinuïteit: hoe regelt u vervanging?

Voor een onderneming met meerdere medewerkers is een vervangende bestuurder regelen vaak een kwestie van planning. Een andere medewerker met een geldig rijbewijs, passend bij het gewicht van de bus, zet de ritten voort. Meld deze wijziging waar nodig bij uw verzekeraar, vooral bij een structurele vervanging voor langere tijd. Voor een zzp'er die zelf de enige bestuurder is, ligt dit anders. Een rijontzegging betekent dan al snel dat de bus stilstaat, of dat u tijdelijk een chauffeur inhuurt. Staat de bus ongebruikt stil, dan blijft de wettelijke verzekeringsplicht gelden zolang het kenteken niet is geschorst. Schade door brand, diefstal of storm verdwijnt niet vanzelf omdat er niemand in rijdt.

Werkt u structureel met een wisselende, mogelijk jongere of minder ervaren bestuurder? Dan gelden de gebruikelijke mededelingsplichten uit de verzekeringsovereenkomst. Geef een structurele wijziging van de regelmatige bestuurder door aan uw verzekeraar en regel dit niet alleen intern. Zo voorkomt u dat een latere schademelding onverwacht vastloopt.

De zzp-chauffeur zonder achterwacht

Voor een zzp'er die ritten rijdt voor bijvoorbeeld een pakketvervoerder raakt een rijontzegging rechtstreeks het inkomen. Geen rijbevoegdheid betekent geen ritten, tenzij u tijdelijk iemand anders inhuurt. Werkt u met een vaste opdrachtgever? Meld de situatie dan tijdig, ook al is dat geen prettig gesprek. Een opdrachtgever die er via een controle achter komt dat iemand anders reed of dat u ondanks de ontzegging toch reed, is een groter risico voor de samenwerking dan een tijdig gemelde onderbreking.

Ongeldigverklaring door het CBR: een derde route

Naast een strafrechtelijke rijontzegging en een educatieve maatregel kent het CBR een derde, zwaardere route: het ongeldig verklaren van het rijbewijs zelf. Dit gebeurt onder meer als iemand een verplichte educatieve maatregel niet op tijd of niet volledig afrondt. Ook een onderzoek naar de rijgeschiktheid kan daartoe leiden. Bij een tijdelijke rijontzegging keert de rijbevoegdheid vanzelf terug. Na een ongeldigverklaring moet iemand het rijbewijs inleveren bij het CBR en een gezondheidsverklaring indienen. Daarna volgen opnieuw een theorie- en praktijkexamen. Pas dan kan bij de gemeente een nieuw rijbewijs worden aangevraagd (bron: CBR.nl, veelgestelde vragen over een ongeldig verklaard rijbewijs). Voor uw planning is dit relevant. Een rijontzegging heeft een vaste einddatum. Het traject na een ongeldigverklaring hangt af van hoe snel de medewerker slaagt. Daardoor kan de periode waarin u een vervanger nodig heeft aanzienlijk langer duren.

Wat een rijontzegging betekent voor toekomstige acceptatie

Net als bij een particuliere polis vragen zakelijke autoverzekeraars doorgaans naar een rijontzegging uit het verleden. Dat geldt bij het afsluiten van een nieuwe polis en bij het toevoegen van een bestuurder aan een wagenparkpolis. Dit valt onder de mededelingsplicht. Beantwoord de vraag naar waarheid, ook bij een nieuwe medewerker die als bestuurder op de polis komt. Een eerdere rijontzegging van een sollicitant of nieuwe medewerker kan de acceptatie of de premie van uw wagenparkpolis beïnvloeden.

Praktische stappen bij een rijontzegging in uw bedrijf

• Zorg dat de betrokken medewerker daadwerkelijk stopt met rijden zodra u van de rijontzegging weet, zonder uitzondering.
• Regel een vervangende bestuurder met een geldig, passend rijbewijs, en meld een structurele wijziging bij uw verzekeraar.
• Ga na of de bus tijdens de ontzegging gebruikt gaat worden door iemand die al op uw polis staat vermeld.
• Overweeg bij een zzp'er zonder vervanger of tijdelijke schorsing van het kenteken praktisch is, en weeg dit af tegen de doorlopende verzekeringsplicht.
• Beantwoord vragen over een eerdere rijontzegging bij een nieuwe polis of een nieuwe bestuurder altijd naar waarheid.

Kort samengevat

Rijden tijdens een rijontzegging is een apart strafbaar feit op grond van artikel 9 WVW. Als werkgever draagt u een eigen verantwoordelijkheid als u een medewerker willens en wetens toch laat rijden. Uw zakelijke bestelbusverzekering blijft in beginsel gewoon lopen. Wie er tijdens de ontzegging mag rijden, moet wel binnen uw polisvoorwaarden passen. Regel op tijd een vervangende bestuurder. Weeg bij een zzp'er zonder vervanger een tijdelijke schorsing van het kenteken af. Meld een rijontzegging altijd naar waarheid bij een nieuwe polis of een nieuwe bestuurder.

Heeft u een vraag over dit onderwerp? U kunt ons bereiken via [email protected]. Het opvragen van een premie en het afsluiten zelf gebeuren bij de aanbieder.

• Bron: Wegenverkeerswet 1994, artikel 9; Advocaat-Verkeersstrafrecht.nl, "Rijden na ongeldig verklaard rijbewijs of tijdens rijontzegging (art. 9 WVW)" en "Straffen rijden na ongeldig verklaard rijbewijs of tijdens ontzegging rijbevoegdheid"; Advocaat-Rijbewijsingevorderd.nl, "Artikel 9 Wegenverkeerswet"; Van Zijl Advocaten, "Aansprakelijkheid werkgever voor schade van werknemer bij deelname aan verkeer"; CMS, over de zorgplicht van een werkgever voor een behoorlijke verzekering; Rijksoverheid.nl, "Wanneer moet ik een cursus over gedrag en verkeer (EMG) volgen?"; TRIP Advocaten & Notarissen, "Educatieve Maatregel Gedrag en Verkeer (EMG)"; Rijgeschikt Nederland, artikel over maatregelen van het CBR; Overstappen.nl, artikel over de gevolgen van een rijontzegging voor de autoverzekering; CBR.nl, veelgestelde vragen over een ongeldig verklaard rijbewijs en het opnieuw aanvragen daarvan.