Welke onderdelen worden het vaakst genoteerd bij de APK? Analyse van 4,6 miljoen constateringen

Methode: de codetelling in de Rijgerust-databank

De RDW publiceert drie gekoppelde open datasets: de gekentekende voertuigen (m9d7-ebf2), de geconstateerde gebreken per keuring (a34c-vvps) en de lijst met gebrekcodes (hx2c-gt7k). Rijgerust koppelt die per kenteken en telt per afzonderlijke gebrekcode, voor personenauto's van bouwjaar 2014 tot en met 2026, volgens de gegevens van 2 oktober 2026.

Dat levert 4.612.653 constateringen bij 8.457.612 keuringen op. Delen we het ene getal door het andere, dan zijn dat 54,5 constateringen per honderd keuringen. Bestelauto's staan apart: 595.850 constateringen. De groepen in dit onderzoek (banden, verlichting, zicht, remmen, mechanische slijtage) hebben wij zelf samengesteld op basis van de omschrijving van elke RDW-code. De codes per groep staan in de tekst, zodat u de telling kunt narekenen op de pagina met alle APK-gebrekcodes.

Banden: bijna veertig procent van alle constateringen

De acht bandcodes tellen samen 1.823.335 constateringen, 39,5 procent van het totaal. Daarmee zijn banden de grootste groep, groter dan verlichting en remmen samen. Wie een auto voorbereidt voor de keuring, kan dus het best bij de banden beginnen.

Twee dingen vallen op. Ten eerste gaat het bij de meest genoteerde code niet om slijtage maar om luchtdruk: bandenspanning die niet op de juiste waarde staat (code 210) is 581.331 keer genoteerd, 31,9 procent van de bandgroep. Dat is een gebrek dat u zelf in een paar minuten kunt voorkomen. Ten tweede hoort bijna de helft van de bandgroep bij profiel: code AC1 (1,6 tot en met 2,5 millimeter) en code 205 (onvoldoende profiel) zijn samen 909.744 keer genoteerd, 49,9 procent van de banden en 19,7 procent van alle constateringen.

Het verschil tussen die twee profielcodes is de moeite waard. Code 205 meldt een band met onvoldoende profiel. Code AC1 beschrijft een band die nog boven de wettelijke ondergrens van 1,6 millimeter zit maar daar dichtbij: de RDW-omschrijving noemt een profieldiepte van 1,6 tot en met 2,5 millimeter. Bijna evenveel auto's hebben dus een band die er net doorheen komt als een band die tekortschiet.

Bij bestelauto's is het profielprobleem groter. Per honderd keuringen is onvoldoende bandprofiel (code 205) 10,3 keer genoteerd, tegen 5,3 bij personenauto's. Het bandenspanningssysteem (code RA4) geeft bij personenauto's 70.603 keer een defect aan: een waarschuwing die u op het dashboard ziet voordat de keuring begint.

Verlichting: dimlicht en kentekenplaat vragen de meeste aandacht

De 21 verlichtingscodes tellen samen 929.007 constateringen: 20,1 procent van het totaal. Binnen die groep is de verdeling scheef. Eén code, een onjuist afgesteld dimlicht, is goed voor 43,3 procent.

De kentekenplaatverlichting (code 497) is een gebrek dat eigenaren zelden zelf zien: het lampje zit achter de auto en brandt alleen in het donker. Bij personenauto's is het 214.024 keer genoteerd (2,5 per honderd keuringen), bij bestelauto's 7,3 keer per honderd keuringen. Een dimlicht dat verkeerd is afgesteld (code 516, 4,8 per honderd keuringen) merkt de bestuurder vaak ook niet: tegenliggers wel.

Let op de omschrijving van code 576. Die gaat over de kleur van de richtingaanwijzers, niet over een defect. Een lamp in een niet toegestane kleur wordt dus apart geteld van een lamp die niet brandt.

Ruitenwissers en zicht: een eigen groep van bijna zes procent

De ruitenwisserinstallatie die onvoldoende zicht geeft (code 391) is 265.116 keer genoteerd, 3,1 keer per honderd keuringen. Daarmee is zij de vijfde afzonderlijke code in de totaallijst, boven een beschadigde band en kentekenplaatverlichting. Telt u de ruitensproeiers (codes 392 en 393) en de wissers die niet goed werken (code 389) erbij, dan komt de zichtgroep op 273.105 constateringen: 5,9 procent.

Dat is een gebrek met een eenvoudige oorzaak: een versleten wisserblad. De codes zeggen niet waarom het zicht onvoldoende was, dus een oorzaak per geval kunnen wij uit deze data niet afleiden. Bij bestelauto's is code 391 29.645 keer genoteerd. Welke modellen er het vaakst uitspringen, staat in het aparte onderzoek over ruitenwissers.

Remmen: slijtage van mechanische remdelen is de grootste code

De tien remcodes tellen samen 302.830 constateringen: 6,6 procent van het totaal. Meer dan de helft daarvan, 61,9 procent, is code AC5: mechanische delen van het remsysteem vertonen slijtage, 187.466 keer genoteerd (2,2 per honderd keuringen).

De data zegt niets over voor- of achteras: de RDW-codes maken dat onderscheid niet. Wel laten ze zien dat slijtage van mechanische remdelen verreweg het grootste remgebrek is, en dat een ernstig gecorrodeerde remschijf (code 312) een personenautoprobleem is: 22.834 keer bij personenauto's, tegen 27 keer bij bestelauto's.

Mechanische slijtage buiten de remmen: stuurinrichting, ophanging en lekkage

In de RDW-indeling valt een deel van de codes onder mechanische onderdelen. Rekenen we de remcodes daar niet mee, dan blijven 19 codes over met samen 383.960 constateringen: 8,3 procent van het totaal. Het zijn kleinere codes dan bij banden of verlichting; de grootste staan hieronder.

Opvallend is dat veel van deze gebreken met een beschadigde stofhoes of lekkage te maken hebben: onderdelen die lang goed kunnen blijven, tot er vuil of vocht bij komt. Een gebroken veer (code 224) komt 29.260 keer voor. Per code zijn de aantallen klein vergeleken met bandenspanning, maar de groep samen is groter dan de remgroep.

Over roest laat deze telling weinig zien. De codes voor roestschade aan een as of wielgeleidingselement (code 182) en aan een veerschotel (code 222) staan samen op 1.580 constateringen. Voor carrosserieroest verwijzen wij naar de volledige RDW-gebrekentabel; die hebben wij hier niet gebruikt.

Leeftijd: het aantal gebreken per keuring daalt met elk bouwjaar

Waar elke afzonderlijke code afhangt van de auto, is het totaal vooral een kwestie van leeftijd. Tellen we per bouwjaar alle constateringen en delen we die door het aantal keuringen van dat bouwjaar, dan loopt het aantal van 33,0 bij bouwjaar 2022 op tot 73,8 bij bouwjaar 2014.

Een auto van bouwjaar 2014 krijgt dus ruim twee keer zoveel gebreken per keuring genoteerd als een auto van bouwjaar 2022. Dat is een gemiddelde over alle merken en modellen. Per model verschilt het sterk; de modelpagina's in de voertuigendatabank laten dat zien.

Welke APK-onderdelen controleert u zelf vooraf?

Op basis van de volgorde in de telling loopt u in een kwartier langs de punten die het vaakst genoteerd zijn:

• Bandenspanning (code 210, 6,9 per honderd keuringen): controleer de spanning op de waarde in het portierkozijn of tankklepje, en kijk of het bandenspanningssysteem geen waarschuwing geeft (code RA4).
• Bandprofiel (codes AC1 en 205, samen 10,8 per honderd keuringen): meet met een profieldieptemeter op meerdere plekken van de band. Het wettelijk minimum is 1,6 millimeter; code AC1 laat zien dat veel banden daar net boven zitten.
• Verlichting (21 codes, 20,1 procent): laat iemand de remlichten, richtingaanwijzers en kentekenplaatverlichting bekijken. Een afgesteld dimlicht (code 516) beoordeelt u niet zelf, maar u kunt wel zien of de lichtbundel symmetrisch is.
• Zicht (code 391): kijk of de wisserbladen goed aansluiten en of de sproeiers werken.
• Remmen en onderkant: let op geluid, trekken naar één kant en lekkage onder de auto. Slijtage van mechanische remdelen (code AC5) is de grootste remcode.

Wat betekent een gebrek voor uw verzekering?

Een genoteerd gebrek hoeft geen afkeuring te zijn, maar als u rijdt met een gebrek waarvan u weet dat het niet is hersteld, kan dat gevolgen hebben voor hoe een verzekeraar een schade beoordeelt. Hoe dat uitpakt, staat in de voorwaarden van uw eigen polis. Lees die dus na als u een gebrek heeft laten noteren en nog niet heeft hersteld.

Conclusie

Uit de eigen codetelling blijkt dat banden het vaakst worden genoteerd: 39,5 procent van de 4.612.653 constateringen bij personenauto's. Verlichting volgt met 20,1 procent en remmen met 6,6 procent. Dat de drie grootste afzonderlijke codes allemaal banden zijn, bandenspanning voorop, laat zien dat een groot deel van de gebreken met een korte controle te voorkomen is.

Wat deze telling niet laat zien, laten wij ook weg: hoeveel keuringen bij de eerste keer slagen, welke ernstklasse een gebrek heeft en waarom een gebrek is ontstaan. De RDW-codes beschrijven wat er is genoteerd, niet de oorzaak. Wie zijn auto wil voorbereiden, begint bij de banden, loopt daarna de verlichting en het zicht na, en kijkt tot slot of er signalen zijn bij de remmen en de onderkant.